Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Tadıma yakmadan başlamak doğru olur, çünkü çubuğun çıplak kokusu elinize bir referans noktası sağlar özellikle yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Burada romeo y julieta tubos puro gibi tüple korunan bir kutu ile tadımda no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte damakta beliren koku ne kadar belirgin ise yoğunluk o kadar yüksek demektir ve bu basit adım sonraki tüm yorumları daha sağlam bir zemine dayandırır. Sonucu hemen yazmak iyi olur, zira bellek çabucak silikleşir. Her çubuğu birkaç kez denemek yanılmayı azaltır zira gürültülü yerlerde ince notalar çabucak kaçırılır. Yoğunluk tek başına kalite göstergesi değildir; sadece şiddeti anlatır. Kısacası ilk denemede sabırlı olmak hem de kriterleri baştan belirlemek işin temeli sayılır. Kriter belli olunca her çubuk aynı cetvelle tartılır ve notlar birbiriyle destekler. Değerlendirme esnasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda durursa dikkat artar.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle değerlendirmek doğru olmaz üstelik erken acele edip hüküm vermek kolay yapılan bir hatadır. Başlangıç bölümde koku genellikle yumuşak ve net gelir tabii ki bu düzen her çubukta aynen geçerli olmayabilir. Tadımda no. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre kısa sürer çünkü asıl tat genellikle burada gizlidir. Orta bölümde aroma gücü çoğu zaman yükselir ve notalar belirginleşir hem de genellikle başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç eksik olur. Petit churchills tadım notları gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha yavaş görülür nitekim bu yüzden sakin gitmek fayda getirir. Sonlara doğru ısı arttığından sertçe notalar öne çıkabilir nitekim ısınmış yaprak kendi karakterini yalnızca ortalarda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir not yazmak daha adil sonuç verir. Bölümlerin sınırı genellikle keskin olmaz, o nedenle yaklaşık olarak üçe ayırmak işinizi görür. Geçişleri fark etmek için nefes sıklığını değiştirmemek önemlidir. Art arda çekmek sıcaklığı artırır hem de aromayı bozar.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Aroma gücünü puanlamak kişisel yorumu daha net hâle getirir mutlaka sabit ışık ve sessiz bir köşe tercih edilmelidir. Birden beşe giden bir ölçek çoğu tadımcı için işe yarar bu da tadım notlarını insandan insana daha karşılaştırılabilir kılar. Bir hafif notayı, 5 ise damakta baskın duran yoğun aromayı gösterir böylece dikkat bölünmez ve not doğruluğu yükselir. Romeo y julieta petit julietas gibi ince ve kısa bir çubuk genellikle alt puanlarda kalır ve ileride bakıldığında hangi noktayı kastettiğiniz kolayca hatırlanır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu benzeri aynı boydaki bir kutu ise tatlı notaları yüzünden benzer bir puan alabilir aksi halde aynı ürün iki ayrı not çıkarabilir. Puanı vermeden önce en az üç çekiş yapmak şarttır öte yandan ondalık puanlar vermek gereksiz bir yük yaratır. Skalayı her seferinde değiştirmemek karşılaştırmayı mümkün kılar. Skalanın orta noktası genellikle tercih edilen değerdir, zira dengeli aromalar çoğunluğu kapsar. Uçlardaki puanlar gerçekten istisnai durumlarda kullanılmalıdır. Bu sayede not defteri ayırt edici olur.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çap, dumanın hızını ve yoğunluğunu doğrudan değiştirir bu yüzden yanış çizgisinin düzgün gitmesini de gözlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk daha çabuk ısınır, dolayısıyla keskin tonlar erken öne çıkar nitekim dar çaplılarda sıcaklık artışı çok daha çabuktur. Tadımda petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu hemen gözlemlersiniz yanma hızı ise aromayı doğrudan değiştiren bir etkendir. Geniş çaplı gövdelerde çekiş daha serin gelir ve aromalar sonradan belirir ve bu hız aromanın algılanma süresini daraltır. Regalias de londres benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir kül oluşumu dengesizse not kısmına eklenmelidir. Yavaş yanış aromayı daha ayrıntılı kılar fakat gücünü düşürmez aksine kalın çubukta duman daha geniş bir alana yayılır. Dolayısıyla kalınlığı kayıtlara eklemek gerekir. Farklı kalınlıklarda iki ürünü aynı günde tadarken önce dar çaplıyı sonra geniş çaplıyı içmek iyi olur. Böylece güçlü aroma hafif olanın izlenimini gölgelemez. Aradaki ara zamanı en az otuz dakika olmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki yoldan algılanır: damaktaki tat ile burnun yakaladığı aroma hâlbuki bu iki kanal birbirini besler fakat aynı şey değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek için bu iki kanalı ayrı yazmak iyi olur bu fark başta önemsiz gelse de sonuçları epey değiştirir. Dumanı dudaktan bırakırken burundan hafifçe çıkarmak retrohale denemesidir örneğin ılık bir nefes aromayı daha zengin açar. Tadımda short churchills benzeri kremsi bir robusto bu denemede aroma katmanını belirgin verir ayrıca burun tıkalıyken denenen tadımlar güvenilir sayılmaz. Short sports yoğunluğu nasıl gibi ince bir çubuk ise kuru notayı daha kısa bırakır hızlı bir nefes de narin notaları örter. Yoğunluk dilde düşük ama burunda belirgin çıkabilir aynı şekilde çok sıcak bir öğünden hemen sonra duyarlılık körelir. Bu iki notu yan yana koymak öğretici olur; İki puanı ayırmak kafa karışıklığını önler. Acemi tadımcılar için ilk adımda koku yoluyla gelen notalara bakmak daha kolaydır. Zamanla dil tarafı de detay göstermeye başlar. Değişik aromaları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak hafızayı keskinleştirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Ağız doyduğunda yoğunluk olduğundan düşük hissedilir üstelik yemek aralarında deneme yapıyorsanız bu ayrıntı daha da önem kazanır. Dolayısıyla her çubuktan sonra oda sıcaklığında su içmek yararlı olur bu küçük özen yoğunluğun gerçek yüzünü görmenizi mümkün kılar. Wide churchills tadım notları gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su yeterlidir zira doymuş bir damak en güçlü aromayı bile silik hissettirir. Şekersiz kahve kavrulmuş tonlarını güçlendirir, tatlı içecek ise onları gölgeler ayrıca çok soğuk içecekler dili uyuşturur ve aroma algısını düşürür. Puritos serisi gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası suyla daha temiz anlaşılır bu yüzden temizlik adımı ihmal edilmemelidir. Yanındaki içeceği her tadımda sabit tutmak karşılaştırmayı bozmaz nitekim yoğun şekerli sıvıdan sonra baharatlı tonlar olduğundan güçlü görünür. Doyduktan hemen sonra tadım yapmak doğru olmaz. Su ve kahve dışında çay da düşünülebilir; önemli olan içeceğin sade olmasıdır. Ağız tazelendikten sonra iki üç dakika beklemek iyi sonuç verir. Aceleyle başlanan değerlendirme çoğunlukla eksik kalır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk formatında yanış kısa sürdüğünden yoğunluk dalgalanması daha az bir alanda yaşanır üstelik başlangıç notu bu boylarda çabucak kaybolabilir. Bu yüzden ilk çekişler ve bitiş arasındaki oynamayı görmek daha zordur bu sebeple kısa bir ölçü uzun bir puroya oranla daha sabırlı incelenmelidir. Romeo julieta 20 club gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır ve yoğunluğu gözlemeyi kolaylaştırır zira her çekişin ağırlığı daha fazladır. 20 mini sigarillo gibi mini ölçü de kakao notasını hızla gösterip biter zira geçiş uzun süre değil birkaç çekişte olup biter. Mini ölçülerde iki çubuk tadmak tek çubuktan daha sağlam izlenim verir bu nedenle düzenli ve dengeli nefes tercih edilir. Teneke kutu aroması başlangıçtaki ilk notu oluşturur dolayısıyla not almayı çubuk yanarken değil hemen bitince denemek kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrıca yazmak yararlıdır. Ölçü küçüldükçe aroma ayrıntısı daralır, ama yoğunluk hissi aynı kalabilir. Bu yüzden sigarillo notlarını büyük boy notlarıyla birebir karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı bir sayfa kullanmak işe yarar.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Tek seferlik bir tadım aroma gücü konusunda kesin bir fikir vermez demek ki her deneme bir öncekinin üzerine eklenir. Ruh hali, oda kokusu ile zaman izlenimi etkiler bu düzen birkaç denemeden sonra belirgin katkı sağlar. Dolayısıyla basit bir not defteri tutmak işe yarar yoksa aynı aromalar defalarca baştan keşfedilir. 20 aniversario yoğunluğu nasıl gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde tadıldığında kakao notası değişiyor mu anlaşılır ayrıca aynı ürüne geri dönüp göz atmak ilerlemeyi ölçmenizi sağlar. San cristobal bastiones puro benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar oynadığını gösterir bu durum boşa emeğe yol açar. Saat, puro adı ve not deftere yazılmalı gerçekten ilk notlar ileride okunduğunda ilginç farklar gösterir. Notlar arasında iki basamaktan fazla fark çıkıyorsa koşullar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçütünüz oturur. Kayıtta öz ifadeler ayrıntılı anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela ikinci evre belirgin sedir kokusu şeklinde bir kayıt tatmin edici olur. İleride bakıldığında anlaşılır olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, içimin damaktaki dokusunu anlatır; aroma gücü de notaların şiddetidir zira bu iki özellik aynı yönde ilerleme göstermek mecburiyetinde değildir. Bu iki kavram çoğu zaman birbirinin yerine anılır, oysa ayrı değerlendirilir bu ikisini ayırmak sonuçta daha gerçekçi bir değerlendirme ortaya çıkarır. El principe aroma profili gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sütlü kahve tonunu belirgin verebilir mesela ağır bir içim zayıf bir aromayla birleşebilir. La cabaña benzeri dengeli bir kutu ise orta gövdeyle sedir tonunu güçlü tutar üstelik ağır bir duman notasız da kalabilir. Demek ki yumuşak dumanlı bir puro yüksek aroma verebilir aksi durum da mümkündür. Farkı görmek için iki ayrı not tutmak yeterlidir bu nedenle tek kelimeyle güçlü demek yerine ikisini ayrı değerlendirmek iyidir. Dolgunluğa bakarak aroma gücünü tahmin etmek yanıltır. Aynı dolgunlukta iki ürün içinde yoğunluk farkı aramak hassas bir iştir. Bu yeteneğin ilerlemesi zaman ve düzenli kayıt almayı gerektirir. Sonuçta en güvenilir kriter kişisel damak zevkiniz kalır.
Tadım ortamını aroma gücüne göre hazırlamak
Oda, yoğunluk izlenimini en az tütün kadar etkiler yani en sağlam değerlendirme koşulları sabitlemekle başlar. Nemi düşük bir ortamda çubuk hızlı yanar böylece keskin tonlar öne geçer bu nedenle ortam koşullarını da kayda geçirmek yararlıdır. Çok nemli havada de duman ağırlaşır hem de lezzet bastırılır ısı de tütünün ısınma hızını değiştiren ayrı bir etkendir. San cristobal la prado puro gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun tuttuğu durumu dikkate almak yararlıdır yoksa iki ayrı günde ortaya çıkan not farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Orta gövdeli onlu puro benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse ayrım daha doğru görülür tadım günü planlarken bunu unutmayın. Havalandırma odadaki yabancı kokuları azaltır, parfüm de algıyı şaşırtır hâlbuki gerçek neden çoğu zaman odadaki hava veya koku olur. Değerlendirmeyi her seferinde benzer koşullarda tekrarlamak en güvenilir yöntemdir. Kapalı bir odada duman birikirse sonraki çubuğun tadı yanlış algılanabilir. Pencere aralığı sağlamak çoğu zaman yeterlidir. Hava akımı çok sertse yanış düzeni bozulur.